Đối với sinh viên ngành Dược, giai đoạn đi thực tập tại nhà thuốc luôn là một cột mốc đặc biệt. Đây không chỉ là cơ hội để tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp thực tế mà còn là bước chuyển từ việc “học kiến thức trên lớp” sang “ứng dụng vào công việc hằng ngày”.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều sinh viên dù học khá tốt vẫn không tránh khỏi cảm giác bỡ ngỡ trong những ngày đầu thực tập. Có em lo lắng khi phải giao tiếp với khách hàng, có em lúng túng khi tìm thuốc, đọc toa hoặc xử lý các tình huống phát sinh tại nhà thuốc. Điều này là hoàn toàn bình thường bởi môi trường thực tế luôn có nhiều khác biệt so với lý thuyết được học trên giảng đường.

Vì vậy, việc hiểu rõ những khó khăn thường gặp trong quá trình thực tập sẽ giúp sinh viên chuẩn bị tâm lý tốt hơn, chủ động học hỏi và thích nghi nhanh với công việc thực tế.

1. Thực tế: nhiều sinh viên khá lý thuyết nhưng thiếu tự tin khi đi thực tập

Trong quá trình hướng dẫn sinh viên thực tập, có thể nhận thấy một điểm chung là nhiều em nắm kiến thức chuyên môn tương đối ổn nhưng lại thiếu sự tự tin khi bước vào môi trường nhà thuốc.

Một số sinh viên khi còn học trên lớp có thể ghi nhớ tên thuốc, công dụng hoặc nhóm dược lý khá tốt. Tuy nhiên, khi đứng trước quầy thuốc với hàng trăm sản phẩm khác nhau, các em dễ rơi vào trạng thái “không biết bắt đầu từ đâu”. Có những tình huống rất đơn giản như:

• Tìm thuốc theo tên hoạt chất nhưng không nhớ tên thương mại
• Khó nghe kịp tên thuốc khi khách đọc quá nhanh
• Lúng túng khi giao tiếp với người lớn tuổi
• Chưa quen cách sắp xếp thuốc trong thực tế
• Sợ tư vấn sai nên ngại trả lời khách hàng

Ngoài ra, áp lực tâm lý cũng là vấn đề khá phổ biến. Nhiều sinh viên sợ bị đánh giá, sợ làm chậm công việc của anh chị hướng dẫn hoặc lo lắng khi mắc sai sót. Chính điều này khiến các em càng trở nên căng thẳng và thiếu tự tin hơn trong quá trình thực tập.

Trên thực tế, môi trường nhà thuốc đòi hỏi không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn cần khả năng quan sát, giao tiếp, phản xạ tình huống và kỹ năng làm việc thực tế. Đây là những điều khó có thể hình thành chỉ thông qua sách vở.

2. Những điều sinh viên thường bỡ ngỡ khi đi thực tập nhà thuốc

2.1. Khác biệt giữa lý thuyết và thực tế

Một trong những điều khiến nhiều sinh viên bất ngờ là khoảng cách giữa kiến thức học trên lớp và công việc thực tế tại nhà thuốc. Trong quá trình học, sinh viên thường tiếp cận thuốc theo:

• Hoạt chất
• Cơ chế tác dụng
• Chỉ định
• Tác dụng không mong muốn

Tuy nhiên, ngoài thực tế, thuốc lại được nhắc đến chủ yếu bằng tên thương mại. Một hoạt chất có thể có rất nhiều biệt dược khác nhau khiến sinh viên dễ nhầm lẫn trong thời gian đầu. Bên cạnh đó, người bệnh ngoài thực tế thường mô tả triệu chứng không rõ ràng như trong giáo trình. Có người chỉ nói “mệt”, “nóng trong người”, “đau âm ỉ” hoặc “uống thuốc cũ hết rồi”. Điều này khiến sinh viên gặp khó khăn khi quan sát và hỗ trợ tư vấn.

2.2. Áp lực giao tiếp với khách hàng

Nhiều sinh viên cho rằng làm việc tại nhà thuốc chủ yếu liên quan đến thuốc. Tuy nhiên, sau khi thực tập, các em mới nhận ra kỹ năng giao tiếp đóng vai trò rất quan trọng.

Không phải khách hàng nào cũng kiên nhẫn hoặc dễ trao đổi. Một số người muốn được tư vấn nhanh, một số khác lại có tâm lý lo lắng khi đang bệnh. Nếu giao tiếp thiếu tự tin hoặc giải thích chưa rõ ràng, sinh viên rất dễ mất bình tĩnh.

Đặc biệt, với những sinh viên vốn ít giao tiếp hoặc khá rụt rè, việc phải đứng trước khách hàng trong môi trường đông người là thử thách không nhỏ.

2.3. Khối lượng công việc thực tế nhiều hơn tưởng tượng

Nhiều sinh viên nghĩ rằng thực tập nhà thuốc chủ yếu là học bán thuốc. Tuy nhiên, công việc thực tế thường đa dạng hơn rất nhiều:

• Sắp xếp thuốc
• Kiểm tra hạn dùng
• Hỗ trợ nhập hàng
• Vệ sinh quầy kệ
• Quan sát toa thuốc
• Ghi nhớ vị trí sản phẩm
• Theo dõi nhiệt độ bảo quản

Trong môi trường đông khách, mọi thao tác đều cần sự nhanh nhẹn và cẩn thận. Đây là điều khiến không ít sinh viên cảm thấy áp lực trong thời gian đầu.

2.4. Thiếu kỹ năng xử lý tình huống

Một số tình huống thực tế thường khiến sinh viên bối rối như:

• Khách yêu cầu mua kháng sinh nhưng không có toa
• Người bệnh muốn đổi thuốc đã mua
• Khách hàng tự ý phối hợp nhiều thuốc cùng lúc
• Người lớn tuổi không nhớ tên thuốc đang sử dụng

Trong những trường hợp này, sinh viên thường chưa đủ kinh nghiệm để xử lý linh hoạt hoặc chưa biết cách trao đổi phù hợp với khách hàng.

3. Thực tập không chỉ để “biết việc” mà còn để trưởng thành hơn

Mặc dù có nhiều khó khăn ban đầu, nhưng giai đoạn thực tập lại là khoảng thời gian giúp sinh viên trưởng thành rõ rệt nhất.

• Thông qua môi trường thực tế, sinh viên dần học được:
• Cách giao tiếp với nhiều đối tượng khác nhau
• Tác phong làm việc chuyên nghiệp
• Sự cẩn thận trong ngành nghề liên quan đến sức khỏe
• Kỹ năng quan sát và xử lý tình huống
• Khả năng phối hợp với đồng nghiệp

Quan trọng hơn, thực tập giúp sinh viên hiểu rằng ngành Dược không chỉ là ghi nhớ tên thuốc hay học thuộc bài. Người làm nghề còn cần trách nhiệm, thái độ nghiêm túc và tinh thần học hỏi liên tục.

Bên cạnh đó, sự chủ động cũng là yếu tố rất quan trọng. Những sinh viên chịu khó quan sát, mạnh dạn hỏi khi chưa hiểu và tích cực hỗ trợ công việc thường tiến bộ nhanh hơn rất nhiều.

4. Tình huống thực tế

Trong một đợt thực tập tại nhà thuốc, có một sinh viên khá lo lắng vì đây là lần đầu tiên em tiếp xúc trực tiếp với khách hàng. Những ngày đầu, em gần như không dám tư vấn mà chủ yếu đứng quan sát các anh chị dược sĩ làm việc.

Có lần, khi một khách hàng hỏi mua thuốc cảm, em lúng túng đến mức quên cả vị trí thuốc dù trước đó đã được hướng dẫn. Sau tình huống đó, em cảm thấy áp lực và nghĩ rằng bản thân không phù hợp với công việc tại nhà thuốc.

Tuy nhiên, sau khi được động viên và hướng dẫn thêm, em bắt đầu thay đổi cách học. Thay vì chỉ cố ghi nhớ tên thuốc, em tập quan sát cách giao tiếp, cách hỏi triệu chứng và cách xử lý tình huống của người hướng dẫn.

Mỗi ngày, em tự ghi chú lại những thuốc thường gặp, chủ động phụ sắp xếp quầy thuốc và mạnh dạn trao đổi khi chưa hiểu vấn đề. Chỉ sau một thời gian ngắn, em đã tự tin hơn rõ rệt và có thể hỗ trợ tư vấn những trường hợp đơn giản.

Từ thực tế này có thể thấy rằng sự bỡ ngỡ ban đầu là điều rất bình thường đối với sinh viên khi mới đi thực tập. Điều quan trọng không phải là “biết hết ngay từ đầu”, mà là tinh thần học hỏi và khả năng thích nghi với môi trường thực tế.

5. Kết luận

Đi thực tập nhà thuốc là trải nghiệm quan trọng đối với sinh viên ngành Dược. Đây không chỉ là cơ hội để áp dụng kiến thức đã học mà còn giúp người học rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tác phong nghề nghiệp và khả năng xử lý tình huống thực tế.

Sự bỡ ngỡ trong thời gian đầu là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu giữ tinh thần chủ động, chịu khó học hỏi và không ngại va chạm thực tế, sinh viên sẽ dần thích nghi và trưởng thành hơn qua từng ngày thực tập.

Từ thực tế giảng dạy và hướng dẫn sinh viên, có thể thấy rằng những em tiến bộ nhanh không hẳn là người học giỏi nhất, mà thường là những người chăm quan sát, biết lắng nghe và luôn sẵn sàng học hỏi từ công việc thực tế. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để phát triển bền vững trong ngành Dược sau này./.

ThS.DS. Trương Hải Trân