Ăn óc heo bổ não – Y học nói gì?

Trong dân gian Việt Nam có câu nói quen thuộc: “Ăn gì bổ nấy”. Chính từ quan niệm này mà nhiều người tin rằng ăn óc heo sẽ giúp bổ não, tăng cường trí nhớ, giúp trẻ em học giỏi hơn hoặc người lớn tuổi minh mẫn hơn. Không ít gia đình thường xuyên chế biến các món cháo óc heo, óc heo hấp hoặc tiềm thuốc bắc với mong muốn bồi bổ sức khỏe và tăng cường chức năng não bộ.

Tuy nhiên, liệu quan niệm này có đúng dưới góc nhìn của y học hiện đại? Chúng ta cùng tìm hiểu.

1. Quan niệm “ăn gì bổ nấy” xuất phát từ đâu?

Từ xa xưa, khi khoa học chưa phát triển, con người thường dựa vào quan sát và kinh nghiệm để giải thích các hiện tượng liên quan đến sức khỏe. Người ta cho rằng bộ phận nào của động vật thì có thể bồi bổ cho bộ phận tương ứng của cơ thể con người.

Ví dụ:

• Ăn tim động vật để bổ tim.
• Ăn gan động vật để bổ gan.
• Ăn óc động vật để bổ não.
• Ăn chân giò để giúp chắc xương khớp.

Quan niệm này tồn tại ở nhiều nền văn hóa trên thế giới, không chỉ riêng Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển của dinh dưỡng học và sinh học hiện đại đã cho thấy cơ thể con người hoạt động phức tạp hơn rất nhiều.

2. Thành phần dinh dưỡng của óc heo

Óc heo là thực phẩm chứa nhiều chất dinh dưỡng như:

• Protein.
• Chất béo.
• Phospholipid.
• Cholin.
• Vitamin B12.
• Một số khoáng chất vi lượng.

Đặc biệt, cholin là dưỡng chất tham gia vào quá trình tổng hợp acetylcholine – một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng đối với hoạt động của não bộ.

Chính vì vậy, nhiều người cho rằng ăn óc heo sẽ giúp cải thiện trí nhớ và khả năng tư duy.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ăn óc heo sẽ trực tiếp làm não khỏe hơn hay thông minh hơn.

3. Não người không hấp thu trực tiếp từ não động vật

Đây là điểm quan trọng mà nhiều người thường hiểu nhầm.

Khi ăn óc heo, hệ tiêu hóa sẽ phân hủy protein, chất béo và các dưỡng chất thành những thành phần nhỏ hơn trước khi hấp thu vào máu.

Cơ thể không thể lấy nguyên vẹn “tế bào não” hay “chất của não heo” để đưa lên não người.

Nói cách khác, việc ăn óc heo không giúp tái tạo tế bào thần kinh hay làm tăng trí thông minh theo cách mà nhiều người vẫn tưởng tượng.

Các chất dinh dưỡng từ óc heo chỉ đóng vai trò như những dưỡng chất thông thường tương tự nhiều loại thực phẩm khác.

4. Vậy ăn óc heo có giúp tăng trí nhớ không?

Cho đến nay chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào cho thấy ăn óc heo giúp cải thiện trí nhớ, tăng khả năng học tập hoặc làm chậm quá trình suy giảm nhận thức.

Hoạt động của não bộ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như:

• Chế độ dinh dưỡng tổng thể.
• Chất lượng giấc ngủ.
• Hoạt động thể lực.
• Sức khỏe tim mạch.
• Hoạt động học tập và rèn luyện trí não.
• Yếu tố di truyền.

Một loại thực phẩm đơn lẻ không thể quyết định khả năng tư duy hay trí nhớ của con người.

5. Điều đáng lo ngại: Hàm lượng cholesterol rất cao

Nếu có một điều mà y học đặc biệt lưu ý đối với óc heo thì đó chính là hàm lượng cholesterol.

Óc heo được xem là một trong những thực phẩm chứa cholesterol cao nhất trong nhóm thực phẩm có nguồn gốc động vật.

Việc tiêu thụ quá nhiều óc heo trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ:

• Rối loạn lipid máu.
• Xơ vữa động mạch.
• Bệnh tim mạch.
• Tăng nguy cơ đột quỵ ở những người có yếu tố nguy cơ.

Đối với những người đang mắc:

• Tăng cholesterol máu.
• Tăng huyết áp.
• Đái tháo đường.
• Bệnh tim mạch.

Cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng các món ăn từ óc heo.

6. Muốn bổ não nên ăn gì?

Thay vì quá chú trọng vào óc heo, các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích một chế độ ăn đa dạng với các thực phẩm có lợi cho sức khỏe não bộ như:

• Cá biển giàu omega-3 (cá hồi, cá thu, cá mòi…).
• Các loại hạt (óc chó, hạnh nhân, hạt lanh).
• Trứng.
• Rau xanh.
• Trái cây tươi.
• Ngũ cốc nguyên hạt.

Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, hạn chế thuốc lá và rượu bia mới là những yếu tố có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe não bộ lâu dài.

Kết luận

Quan niệm “ăn óc heo bổ não” là một ví dụ điển hình của tư duy dân gian dựa trên nguyên tắc “ăn gì bổ nấy”. Mặc dù óc heo chứa một số dưỡng chất có lợi cho cơ thể, nhưng không có bằng chứng khoa học cho thấy việc ăn óc heo giúp tăng trí thông minh hay cải thiện trí nhớ một cách đáng kể.

Ngược lại, do chứa hàm lượng cholesterol rất cao, việc ăn quá nhiều óc heo có thể gây bất lợi cho sức khỏe tim mạch. Vì vậy, óc heo có thể được sử dụng như một món ăn thông thường với lượng hợp lý, nhưng không nên xem đây là “thần dược” giúp bổ não như nhiều người vẫn nghĩ./.

DsCKI. Nguyễn Quốc Trung