LƯƠNG KHÔNG CHỈ ĐƯỢC TRẢ CHO TẤM BẰNG
Trong suốt hơn ba mươi năm công tác trong ngành y tế, từ bệnh viện, cơ quan quản lý nhà nước đến môi trường đào tạo, tôi nhận thấy có một câu chuyện lặp đi lặp lại ở rất nhiều đơn vị. Điều đáng nói là câu chuyện ấy không chỉ xảy ra ở một nơi, mà dường như ở đâu cũng có.
Đó là câu chuyện về đồng lương.
Một cán bộ trẻ vừa được tuyển dụng, hoặc một người đã đi làm một vài năm rồi chuyển sang một đơn vị mới. Sau một thời gian ngắn làm việc, họ bắt đầu so sánh thu nhập của mình với những đồng nghiệp đã gắn bó nhiều năm.
Có người thẳng thắn hỏi:
“Em cũng tốt nghiệp đại học như anh ấy, chị ấy. Thậm chí bằng cấp của em cũng không hề thua kém. Vậy tại sao mức lương của em chỉ bằng một nửa?”
Thoạt nghe, đó là một câu hỏi rất bình thường.
Nếu chỉ nhìn vào tấm bằng, quả thật rất khó lý giải.
Nhưng nếu nhìn vào cả một quá trình làm nghề, câu trả lời lại hoàn toàn khác.
- Một tấm bằng chỉ là điểm khởi đầu
Trong bất kỳ môi trường làm việc nào, dù là cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp tư nhân, người mới đều cần một khoảng thời gian để làm quen với công việc.
Ở khu vực nhà nước, người mới được tuyển dụng phải trải qua thời gian tập sự theo quy định trước khi được bổ nhiệm vào ngạch và hưởng bậc lương chính thức. Khi đủ điều kiện về thời gian công tác, hoàn thành nhiệm vụ và đáp ứng các quy định hiện hành thì mới được xét nâng bậc lương.
Trong doanh nghiệp tư nhân cũng không khác.
Người lao động thường trải qua thời gian thử việc hoặc học việc. Mức lương trong giai đoạn này do hai bên thỏa thuận, nhưng đều dựa trên nguyên tắc người lao động đang trong quá trình chứng minh năng lực và thích nghi với môi trường làm việc.
Đó là quy luật rất bình thường của thị trường lao động.
- Điều được trả lương không chỉ là bằng cấp
Nhiều người nghĩ rằng doanh nghiệp hoặc cơ quan trả lương theo bằng cấp.
Thực tế không hoàn toàn như vậy.
Bằng cấp giúp chúng ta có cơ hội bước vào nghề.
Nhưng đồng lương lại phản ánh nhiều yếu tố hơn thế.
Đó là kinh nghiệm.
Là năng lực giải quyết công việc.
Là khả năng chịu trách nhiệm.
Là sự tin cậy mà tổ chức đặt vào mỗi người.
Một nhân viên đã làm việc mười năm không chỉ có thêm mười năm tuổi nghề.
Họ có hàng nghìn giờ làm việc thực tế.
Có hàng nghìn hồ sơ đã xử lý.
Có rất nhiều tình huống khó đã trải qua.
Có những sai sót đã từng mắc phải và quan trọng hơn là biết cách để không lặp lại.
Có những công việc mà chỉ cần nhìn qua vài phút họ đã biết nên xử lý như thế nào.
Trong khi người mới vẫn cần người hướng dẫn từng bước.
Hai người cùng có một tấm bằng.
Nhưng giá trị mà họ mang lại cho đơn vị ở thời điểm đó hoàn toàn khác nhau.
- Người mới đang được đầu tư nhiều hơn mình nghĩ
Có một điều mà nhiều bạn trẻ thường chưa nhìn thấy.
Trong những tháng đầu tiên, đơn vị không chỉ trả lương.
Đơn vị còn phải đầu tư rất nhiều nguồn lực để đào tạo.
Một người phải trực tiếp hướng dẫn.
Một người khác phải kiểm tra lại công việc.
Có khi cả tập thể phải dành thêm thời gian để hỗ trợ người mới hòa nhập.
Nói cách khác, trong giai đoạn ấy, tổ chức đang đầu tư vào sự phát triển của người lao động nhiều hơn là giá trị họ tạo ra.
Vì vậy, mức lương thử việc hay mức lương khởi điểm không phải là sự đánh giá thấp năng lực.
Đó là khoảng thời gian để người lao động tích lũy kinh nghiệm, chứng minh năng lực và tạo dựng niềm tin với tổ chức.
- Sự công bằng không phải ai cũng nhận như nhau
Có người cho rằng công bằng là những người có cùng bằng cấp thì phải được hưởng mức lương như nhau.
Nhưng trong quản trị nhân sự, công bằng không phải là trả giống nhau.
Công bằng là trả tương xứng với giá trị công việc, mức độ đóng góp, trách nhiệm đảm nhận và hiệu quả lao động của mỗi người.
Nếu một người đã dành mười năm cống hiến, liên tục học hỏi, chấp nhận áp lực, gánh vác trách nhiệm và tạo ra nhiều giá trị hơn thì việc họ được hưởng mức thu nhập cao hơn là điều hợp lý.
Đó không phải là sự ưu ái.
Càng không phải là đặc quyền.
Đó là sự ghi nhận đối với những gì họ đã tích lũy trong suốt hành trình làm nghề.
5.Thay vì so sánh mức lương, hãy nhìn vào hành trình phía trước
Là người từng làm công tác quản lý và hiện nay giảng dạy cho sinh viên ngành sức khỏe, tôi thường chia sẻ một điều rất giản dị.
Đừng vội hỏi:
“Bao giờ em được hưởng mức lương như anh ấy?”
Hãy tự hỏi:
“Bao giờ em có thể làm được công việc như anh ấy?”
Khi năng lực ngày càng vững vàng.
Khi kinh nghiệm ngày càng phong phú.
Khi tổ chức có thể yên tâm giao cho bạn những nhiệm vụ khó hơn.
Thì thu nhập sẽ tăng lên như một kết quả tất yếu.
Không chỉ trong cơ quan nhà nước.
Không chỉ ở doanh nghiệp tư nhân.
Mà ở bất kỳ môi trường làm việc nào biết trân trọng năng lực và sự cống hiến.
Lời kết
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng là người mới. Và hầu hết những người hôm nay có mức thu nhập cao hơn cũng đã từng bắt đầu từ bậc lương thấp nhất. Điều khác biệt chỉ là họ đã kiên trì đi tiếp trên con đường của mình.
Ngày đầu tiên bước vào nghề, điều quý giá nhất mà mỗi người nhận được không chỉ là đồng lương đầu tiên.
Đó còn là cơ hội được học hỏi, được rèn luyện, được sửa sai và được trưởng thành dưới sự hướng dẫn của những người đi trước.
Đồng lương hôm nay có thể chưa như mong đợi. Nhưng nếu biết kiên trì học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, không ngừng hoàn thiện bản thân và tạo ra giá trị cho tập thể, thì chính những điều ấy sẽ trở thành tài sản lớn nhất của mỗi người.
Đến một ngày, khi nhìn lại chặng đường đã đi qua, chúng ta sẽ nhận ra rằng mức lương không còn là điều cần phải so sánh với người khác.
Bởi thu nhập rồi sẽ thay đổi theo thời gian.
Chỉ có giá trị của bản thân mới là nền tảng bền vững để mỗi người được ghi nhận, được tin tưởng và được trả công xứng đáng.
Một tấm bằng có thể mở ra cánh cửa bước vào nghề.
Nhưng chính năng lực, trách nhiệm, kinh nghiệm và sự cống hiến mới quyết định chúng ta sẽ đi được bao xa trên con đường ấy./.
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung