Từ giấc mơ của thế hệ 6x, 7x đến hành trình bước ra thế giới của thế hệ trẻ
Nội dung
Một thế hệ từng mơ được học ngoại ngữ để bước ra thế giới. Hôm nay, cánh cửa ấy đã mở – và người đứng trước nó chính là con cháu của họ.
Có những ước mơ tưởng như đã ngủ quên, nhưng thật ra chưa bao giờ mất đi. Chúng chỉ nằm lại trong ký ức của một thế hệ, rồi một ngày được trao lại cho thế hệ sau.
Tôi thuộc thế hệ 6x. Khi còn là học sinh phổ thông cơ sở, tôi từng học khá giỏi tiếng Anh. Khi ấy, ngoại ngữ vẫn là điều khá đặc biệt đối với học sinh ở những vùng quê. Không phải trường nào cũng có lớp ngoại ngữ; những điều kiện học tập tốt hơn thường tập trung ở thành phố, thị trấn.
Tôi từng nghĩ, nếu học tốt tiếng Anh, một ngày nào đó mình có thể hiểu được thế giới rộng lớn bên ngoài: những đất nước khác sống như thế nào, khoa học của họ phát triển ra sao, con người ở những nơi xa xôi ấy nghĩ gì và làm việc như thế nào.
Nói một cách giản dị, tôi từng có một giấc mơ:
Học ngoại ngữ để được “hội nhập” với thế giới.
Nhưng rồi gia đình chuyển vùng.
Tôi đến một nơi xa thành phố hơn, nơi điều kiện học ngoại ngữ càng hạn chế. Những giờ học tiếng Anh thưa dần, và giấc mơ ấy cũng lặng lẽ nằm lại trong ký ức của một cậu học sinh.
1. Một thế hệ từng đứng ngoài cánh cửa
Có lẽ câu chuyện của tôi cũng là câu chuyện của không ít người thuộc thế hệ 6x, 7x.
Chúng tôi lớn lên trong một giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn, khi thế giới bên ngoài dường như rất xa. Một cuốn sách nước ngoài không dễ tìm, một người nước ngoài không dễ gặp, còn một chuyến đi ra khỏi đất nước gần như là điều rất ít người có thể nghĩ tới.
Nhưng thiếu cơ hội không có nghĩa là thiếu khát vọng.
Nhiều người trẻ ngày ấy vẫn mơ được học tập, được đi xa, được tiếp cận với khoa học hiện đại và biết thế giới bên ngoài đất nước mình đang sống.
Chỉ là giữa ước mơ và cơ hội khi ấy tồn tại một khoảng cách rất lớn.
Và không ít người đã mang theo những ước mơ chưa kịp thực hiện ấy đi suốt cuộc đời.
2. Rồi đất nước mở cửa
Đất nước từng bước đổi mới, mở cửa và hội nhập. Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế, khoa học, giáo dục và văn hóa quốc tế. Cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và Internet.
Một bạn trẻ hôm nay có thể học từ một trường đại học ở nước ngoài, đọc một công trình khoa học được công bố ở một quốc gia khác, nghe bài giảng của một giáo sư cách Việt Nam hàng nghìn cây số, trò chuyện với bạn bè quốc tế, thậm chí làm việc cho một doanh nghiệp nước ngoài mà không nhất thiết phải rời khỏi Việt Nam.
Khoảng cách địa lý từng ngăn cách chúng ta với thế giới đang được công nghệ thu hẹp từng ngày.
Khi cánh cửa thế giới thực sự mở ra, thế hệ 6x, 7x đã không còn ở tuổi bắt đầu cuộc đời.
Chúng tôi đã trở thành cha mẹ. Rồi nhiều người trở thành ông, bà.
Và những người bước đến trước cánh cửa mà chúng tôi từng mơ ước lại chính là con cháu của mình.
3. Cánh cửa ấy đang mở cho các em
Có lẽ đây là món quà lớn nhất mà một thế hệ có thể trao lại cho thế hệ sau.
Các em có thể học ngoại ngữ từ khi còn nhỏ, tiếp cận kho tri thức khổng lồ của nhân loại, học tập ở nước ngoài, làm việc trong các tập đoàn đa quốc gia, tham gia những dự án nghiên cứu quốc tế và xây dựng sự nghiệp trong môi trường toàn cầu.
Nhưng cơ hội chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng ta đủ năng lực để nắm lấy nó.
- Học ngoại ngữ không phải chỉ để lấy một chứng chỉ
Học tiếng Anh không nên chỉ để đạt một điểm số hay có thêm một chứng chỉ. Càng không nên học chỉ vì “người khác đang học”.
Ngoại ngữ trước hết phải trở thành công cụ của chính mình – công cụ để đọc, nghe, giao tiếp, học tập, nghiên cứu, làm việc và bước vào một thế giới rộng lớn hơn.
Một sinh viên Dược biết tiếng Anh có thể tiếp cận nhanh hơn với tài liệu chuyên ngành quốc tế. Sinh viên y khoa có thể đọc những nghiên cứu mới; kỹ sư có thể theo dõi công nghệ mới; nhà nghiên cứu có thể trao đổi với đồng nghiệp ở nhiều quốc gia.
Nói cách khác, ngoại ngữ mở rộng không gian học tập, làm việc và phát triển nghề nghiệp của mỗi người.
Nhưng cần nhớ:
Ngoại ngữ không thay thế chuyên môn. Nó giúp chuyên môn có cơ hội đi xa hơn.
5. Thế giới hôm nay cần nhiều hơn một ngoại ngữ
Nếu trước đây biết tiếng Anh có thể tạo ra một lợi thế rất lớn, thì hôm nay chỉ biết ngoại ngữ thôi chưa đủ.
Thế giới việc làm đang thay đổi nhanh chóng. Báo cáo Future of Jobs 2025 của World Economic Forum dự báo khoảng 39% kỹ năng cốt lõi hiện có của người lao động sẽ thay đổi vào năm 2030. Tư duy phân tích, khả năng thích ứng, sáng tạo, hiểu biết công nghệ và tinh thần học tập suốt đời ngày càng được coi trọng.
Điều đó có nghĩa là một người trẻ muốn bước ra thế giới không thể chỉ nói:
“Tôi biết tiếng Anh.”
Mà phải có thể nói:
“Tôi có chuyên môn và tôi có thể sử dụng tiếng Anh để làm việc với thế giới.”
Ngoại ngữ phải đi cùng kiến thức. Kiến thức phải đi cùng công nghệ. Công nghệ phải đi cùng tư duy. Và tất cả phải đi cùng khả năng thích nghi và tinh thần học tập suốt đời.
6. Cơ hội toàn cầu cũng đồng nghĩa với cạnh tranh toàn cầu
Khi thế giới mở cửa, chúng ta không chỉ có nhiều cơ hội hơn mà cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh lớn hơn.
Người lao động Việt Nam hôm nay có thể cạnh tranh một học bổng quốc tế, một vị trí việc làm trong doanh nghiệp đa quốc gia hay cơ hội tham gia một dự án nghiên cứu toàn cầu. Nhưng họ cũng phải cạnh tranh với những người có chuyên môn tốt, ngoại ngữ giỏi và khả năng thích ứng nhanh.
Thế giới rộng mở hơn không có nghĩa là thế giới dễ dàng hơn.
Nó chỉ có nghĩa là cánh cửa đã rộng hơn.
Bước qua được cánh cửa ấy hay không vẫn phụ thuộc vào năng lực, bản lĩnh và sự chuẩn bị của mỗi người.
7. Trở thành công dân toàn cầu nhưng đừng quên mình là ai
Có một điều tôi đặc biệt muốn nhắn nhủ với những người trẻ:
Hãy học ngoại ngữ. Hãy học khoa học. Hãy làm quen với công nghệ. Hãy bước ra thế giới.
Nhưng đừng bước ra thế giới để đánh mất mình.
Trở thành công dân toàn cầu không có nghĩa là quên mình là người Việt Nam. Ngược lại, một công dân toàn cầu thực sự phải có đủ năng lực để đứng giữa thế giới mà vẫn biết mình đến từ đâu.
Họ bước ra thế giới không phải để trở thành một người khác.
Họ bước ra để thế giới biết rằng Việt Nam có những con người như thế.
Đó mới là ý nghĩa đẹp nhất của hội nhập.
8. Hãy hoàn thành những ước mơ còn dang dở của cha ông
Đôi khi tôi nghĩ, những người thuộc thế hệ 6x, 7x chúng tôi có thể không còn đủ thời gian và điều kiện để thực hiện tất cả những ước mơ của tuổi trẻ.
Nhưng một giấc mơ của cha mẹ có thể được tiếp nối bởi con cái; một ước mơ của ông bà có thể được thực hiện bởi cháu mình.
Tôi từng là một cậu học sinh học tiếng Anh ở một vùng quê, từng mơ được học ngoại ngữ để bước ra thế giới. Giấc mơ ấy đã nằm lại trong tôi rất lâu.
Nhưng hôm nay, khi nhìn những người trẻ học ngoại ngữ, học công nghệ, học khoa học, đi du học, làm việc với bạn bè quốc tế và bước đến những chân trời mới, tôi lại thấy giấc mơ ngày nào dường như chưa bao giờ mất đi.
Nó chỉ chuyển sang một thế hệ khác.
Còn các con, hãy biến những cơ hội ấy thành năng lực, thành tựu và những giá trị tốt đẹp cho đất nước.
9. Lời Bác Hồ và một câu hỏi dành cho người trẻ hôm nay
Ngày 15/9/1945, trong Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:
“Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.”
Hơn 80 năm đã trôi qua.
Đất nước hôm nay đã khác rất nhiều so với năm 1945. Thế giới cũng đã thay đổi. Nhưng lời căn dặn ấy dường như vẫn còn nguyên giá trị.
Nếu ngày ấy, Bác đặt niềm tin vào những học sinh của một đất nước vừa giành được độc lập, thì hôm nay, niềm tin ấy có thể được đặt vào một thế hệ trẻ đang có trong tay những điều kiện mà cha ông từng mơ ước.
Các em có Internet, công nghệ, ngoại ngữ và cơ hội tiếp cận nền khoa học, giáo dục của thế giới. Cánh cửa du học, làm việc và hợp tác quốc tế cũng rộng mở hơn bao giờ hết.
Vậy thì, các em sẽ làm gì với những cơ hội ấy?
10. Cánh cửa đã mở. Hãy bước qua!
Cánh cửa ấy được mở ra cho con cháu chúng tôi.
Cha mẹ không nhất thiết phải hoàn thành tất cả những gì mình từng mơ ước. Nhưng có thể tạo điều kiện để con mình đi xa hơn.
Ông bà không nhất thiết phải đặt chân đến mọi nơi trên thế giới. Nhưng có thể nhìn thấy cháu mình đứng ở đó.
Một thế hệ có thể chưa từng nói tiếng Anh, nhưng có thể nghe con mình thuyết trình bằng tiếng Anh trước một hội nghị quốc tế. Có thể chưa từng bước vào một phòng thí nghiệm hiện đại, nhưng có thể nhìn con cháu mình làm việc trong những trung tâm nghiên cứu của thế giới.
Và một ngày nào đó, ở một nơi rất xa Việt Nam, một người trẻ có thể tự tin nói với bạn bè quốc tế:
“I am Vietnamese.”
Bởi phía sau hai tiếng “Việt Nam” không chỉ là tên của một đất nước. Đó là lịch sử của một dân tộc đã đi qua chiến tranh, gian khó và nhiều thập niên dựng xây. Đó là quê hương của cha ông – nơi những người thuộc thế hệ 6x, 7x từng lớn lên, từng mơ ước và từng có những điều chưa thể thực hiện.
Hôm nay, những người trẻ có thể mang những ước mơ ấy đi tiếp.
Hãy học ngoại ngữ.
Hãy học khoa học.
Hãy làm chủ công nghệ.
Hãy rèn luyện tư duy và bản lĩnh.
Hãy bước ra thế giới.
Nhưng khi bước ra, hãy nhớ mang theo một điều rất quan trọng:
Mình là người Việt Nam.
Để một ngày nào đó, không chỉ chúng ta biết thế giới là gì, mà thế giới cũng biết Việt Nam là ai.
Học tập để vươn lên.
Hội nhập để trưởng thành.
Bước ra thế giới để mang Việt Nam đến gần hơn với năm châu.
Cánh cửa đã mở.
Thế hệ chúng tôi đã từng đứng trước cánh cửa ấy và mơ ước.
Còn các em – hãy bước qua!
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung